(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 167

॥ శ్రీః ॥
7.167. అధ్యాయః 167
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
సాత్యకినా భూరినాంనో రాజ్ఞో వధః॥ 1 ॥ ద్రౌణినా ఘటోత్కచపరాజయః॥ 2 ॥ భీమేన దుర్యోధనపరాభవః॥ 3 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-167-0x(4716)(52567)
భూరిస్తు సమరే రాజఞ్శైనేయం రథినాం వరం।
ఆపతంతమపాసేధత్ప్రయాణాదివ కుంజరం॥ 7-167-1(52568)
అథైనం సాత్యకిః క్రుద్ధః పంచభిర్నిశితైః శరైః।
వివ్యాధ హృదయే తస్య ప్రాస్రవత్తస్య శోణితం॥ 7-167-2(52569)
తథైవ కౌరవో యుద్ధే శైనేయం యుద్ధదుర్మదం।
దశిభిర్నిశితైస్తీక్ష్ణైరవిధ్యత భుజాంతరే॥ 7-167-3(52570)
తావన్యోన్యం మహారాజ తతక్షాతే శరైర్భృశం।
క్రోధసంరక్తనయనౌ క్రోధాద్విష్ఫార్య కార్ముకే॥ 7-167-4(52571)
తయోరాసీన్మహారాజ శస్త్రవృష్టిః సుదారుణా।
క్రుద్ధయోః సాయకముచోర్యమాంతకనికాశయోః॥ 7-167-5(52572)
తావన్యోన్యం శరైః రాజన్సంఛాద్య సమవస్థితౌ।
ముహూర్తం చైవ తద్యుద్ధం సమరూపమివాభావత్॥ 7-167-6(52573)
తతః క్రుద్ధో మహారాజ శైనేయః ప్రహసన్నివ।
ధనుశ్చిచ్ఛేద సమరే కౌరవ్యస్య మహాత్మనః॥ 7-167-7(52574)
అథైనం ఛిన్నధన్వానం నవభిర్నిశితైః శరైః।
వివ్యాధ హృదయే తూర్ణం తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్॥ 7-167-8(52575)
సోఽతివిద్ధో బలవతా శత్రుణా శత్రుతాపనః।
ధనురన్యత్సమాదాయ సాత్వతం ప్రత్యవిధ్యత॥ 7-167-9(52576)
స విద్ధ్వా సాత్వతం బాణైస్త్రిభిరేవ విశాంపతే।
ధనుశ్చిచ్ఛేద భల్లేన సుతీక్ష్ణేన హసన్నివ॥ 7-167-10(52577)
ఛిన్నధన్వా మహారాజ సాత్యకిః క్రోధమూర్చ్ఛితః।
ప్రజహార మహావేగాం శక్తిం తస్య మహోరసి॥ 7-167-11(52578)
స తు శక్త్యా విభిన్నాంగో నిపపాత రథోత్తమాత్।
లోహితాంగ ఇవాకాశాద్దీప్తరశ్మిర్యదృచ్ఛయా॥ 7-167-12(52579)
తం తు దృష్ట్వా హతం శూరమశ్వత్థామా మహారథః।
అభ్యధావత వేగేన శైనేయం ప్రతి సంయుగే॥ 7-167-13(52580)
తిష్ఠతిష్ఠేతి చాభాష్య శైనేయం స నరాధిప।
అభ్యవర్షచ్ఛరౌఘేణ మేరుం వృష్ట్యా యథాంబుదః॥ 7-167-14(52581)
తమాపతంతం సంరబ్ధం శైనేయస్య రథం ప్రతి।
ఘటోత్కచోఽబ్రవీద్రాజన్నాహం ముక్త్వా మహారథః॥ 7-167-15(52582)
తిష్ఠతిష్ఠ న మే జీవంద్రోణపుత్ర గమిష్యసి।
ఏష త్వాం నిహనిష్యామి మహిషం మృగరాడివ॥ 7-167-16(52583)
యుద్ధశ్రద్ధామహం తేఽద్య వినేష్యామి రణాజిరే।
ఇత్యుక్త్వా క్రోధతాంరాక్షో రాక్షసః పరవీరహా।
ద్రోణిమభ్యద్రవత్క్రుద్ధో గజేంద్రమివ కేసరీ॥ 7-167-17(52584)
రథాక్షమాత్రైరిషుభిరభ్యవర్షద్ధటోత్కచః।
రథినామృషభం ద్రౌణిం ధారాభిరివ తోయదః॥ 7-167-18(52585)
శరవృష్టిం తు తాం ప్రాప్తాం శరైరాశీవిషోపమైః।
శాతయామాస సమరే తరసా ద్రౌణిరుత్స్మయన్॥ 7-167-19(52586)
తతః శరశతైస్తీక్ష్ణైర్మర్మభేదిభిరాశుగైః।
సమాచినోద్రాక్షసేంద్రం ఘటోత్కచమరిందమం॥ 7-167-20(52587)
స శరైరాచితస్తేన రాక్షసో రణమూర్ధని।
వ్యకాశత మహారాజ శ్వావిచ్ఛలలతో యథా॥ 7-167-21(52588)
తతః క్రోధసమావిష్టో భైమసేనిః ప్రతాపవాన్।
శరైరవచకర్తోగ్రైర్ద్రౌణిం వజ్రాశనిప్రభైః॥ 7-167-22(52589)
క్షురప్రైరర్ధచంద్రైశ్చ నారాచైః సశిలీముఖైః।
వరాహకర్ణైర్నాలీకైర్వికర్ణైశ్చాభ్యవీవృషత్॥ 7-167-23(52590)
తాం శస్త్రవృష్టిమతులాం వజ్రాశనిసమస్వనాం।
పతంతీముపరి క్రుద్ధో ద్రౌణిరవ్యథితేంద్రియః॥ 7-167-24(52591)
సుదుఃసహాం శరైర్ఘోరైర్దివ్యాస్త్రప్రతిమంత్రితైః।
వ్యధమత్సుమహాతేజా మహాభ్రాణీవ మారుతః॥ 7-167-25(52592)
తతోఽంతరిక్షే బాణానాం సంగ్రామోఽన్య ఇవాభవత్।
ఘోరరూపో మహారాజ యోధానాం హర్షవర్ధనః॥ 7-167-26(52593)
తతోఽస్త్రసంధర్షకృతైర్విస్ఫులింగైః సమంతతః।
వమౌ నిశాముఖే వ్యోమ ఖద్యోతైరివ సంవృతం॥ 7-167-27(52594)
స మార్గణగణైర్ద్రౌణిర్దిశః ప్రచ్ఛాద్య సర్వతః.
ప్రియార్థం తవ పుత్రాణాం రాక్షసం సమవాకిరత్॥ 7-167-28(52595)
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం ద్రౌణిరాక్షసయోర్మృధే।
విగాఢే రజనీమధ్యే శక్రప్రహ్లాదయోరివ॥ 7-167-29(52596)
తతో ఘటోత్కచో బాణైర్దశభిర్ద్రౌణిమాహవే।
జఘానోరసి సంక్రుద్ధః కాలజ్వలనసన్నిభైః॥ 7-167-30(52597)
స తైరభ్యాయతైర్విద్ధో రాక్షసేన మహాబలః।
చచాల సమరే ద్రౌణిర్వాతనున్న ఇవ ద్రుమః॥ 7-167-31(52598)
స మోహం సమరే ప్రాప్తో ధ్వజయష్టిం సమాశ్రితః॥ 7-167-32(52599)
తతో హాహాకృతం సైన్యం తవ సర్వం జనాధిప।
హతం స్మ మేనిరే సర్వే ద్రోణసూనుం జనాధిపాః॥ 7-167-33(52600)
తం తు దృష్ట్వా తథావస్థమశ్వత్థామానమాహవే।
పాంచాలాః సృంజయాశ్చైవ సింహనాదం ప్రచక్రిరే॥ 7-167-34(52601)
ప్రతిలభ్య తతః సంజ్ఞామశ్వత్థామా మహాబలః।
ధనుః ప్రపీడ్య వామేన కరేణామిత్రకర్శనః॥ 7-167-35(52602)
ముమోచాకర్ణపూర్ణేన ధనుషా శరముత్తమం।
యమదణ్·డోపమం ఘోరముద్దిశ్యాశు ఘటోత్కచం॥ 7-167-36(52603)
స భిత్త్వా హృదయం తస్య రాక్షసస్య శరోత్తమః।
వివేశ వసుధాముగ్రః సపుంఖః పృథివీపతే॥ 7-167-37(52604)
సోఽతివిద్ధో మహారాజ రథోపస్థ ఉపావిశత్।
రాక్షసేంద్రః పుబలవాంద్రౌణినా రణశాలినా॥ 7-167-38(52605)
దృష్ట్వా విమూఢం హైడింబం సారథిస్తు రణాజిరాత్।
ద్రౌణేః సకాశాత్సంభ్రాంతస్త్వపనిన్యేత్వరాన్వితః॥ 7-167-39(52606)
తథా తు సమరే విద్ధ్వా రాక్షసేంద్రం ఘటోత్కచం।
ననాద సుమహానాదం ద్రోణపుత్రో మహారథః॥ 7-167-40(52607)
పూజితస్తవ పుత్రైశ్చ సర్వయోధైశ్చ భారత।
వపుషాఽతిప్రజజ్వాల మధ్యాహ్న ఇవ భాస్కరః॥ 7-167-41(52608)
భీమసేనం తు యుధ్యంతం భారద్వాజరథం ప్రతి।
స్వయం దుర్యోధనో రాజా ప్రత్యవిధ్యచ్ఛితైః శరైః॥ 7-167-42(52609)
తం భీమసేనో దశభిః శరైర్వివ్యాధ మారిష।
దుర్యోధనోఽపి వింశత్యా శరాణాం ప్రత్యవిధ్యత॥ 7-167-43(52610)
తౌ సాయకైరవచ్ఛిన్నావదృశ్యేతాం రణాజిరే।
మేఘజాలసమాచ్ఛన్నౌ నభసీవేందుభాస్కరౌ॥ 7-167-44(52611)
అథ దుర్యోధనో రాజా భీమం వివ్యాధ పత్రిభిః।
పంచభిర్భరతశ్రేష్ఠ తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్॥ 7-167-45(52612)
తస్య భీమో ధనుశ్ఛిత్త్వా ధ్వజం చ దశభిః శరైః।
వివ్యాధ కౌరవశ్రేష్ఠం నవత్యా నతపర్వణాం॥ 7-167-46(52613)
తతో దుర్యోధనః క్రుద్ధో భనురన్యన్మహత్తరం।
గృహీత్వా భరతశ్రేష్ఠో భీమసేనం శితైః శరైః।
అపీడయద్రణముఖే పశ్యతాం సర్వధన్వినాం॥ 7-167-47(52614)
తాన్నిహత్య శరాన్భీమో దుర్యోధనధనుశ్చ్యుతాన్।
కౌరవం పంచవింశత్యా క్షుద్రకాణాం సమార్పయత్॥ 7-167-48(52615)
దుర్యోధనస్తు సంక్రుద్ధో భీమసేనస్య మారిష।
క్షురప్రేణ ధనుశ్ఛిత్త్వా దశభిః ప్రత్యవిధ్యత॥ 7-167-49(52616)
అథాన్యద్ధనురాదాయ భీమసేనో మహాబలః।
వివ్యాధ నృపతిం తూర్ణం సప్తభిర్నిశితైః శరైః॥ 7-167-50(52617)
తదప్యస్య ధనుః క్షిప్రం చిచ్ఛేద లఘుహస్తవత్।
ద్వితీయం చ తృతీయం చ చతుర్థం పంచమం తథా॥ 7-167-51(52618)
ఆత్తమాత్తం మహారాజ భీమస్య ధనురాచ్ఛినత్।
తవ పుత్రో మహారాజ జితకాశీ మదోత్కటః॥ 7-167-52(52619)
స తథా భిద్యమానేషు కార్ముకేషు పునః పునః।
శక్తిం చిక్షేప సమరే సర్వపారశవీం శుభాం॥ 7-167-53(52620)
మృత్యోరివ స్వసారం హి దీప్తాం వహ్నిశిఖామివ।
సీమంతమివ కుర్వంతీం నభసోఽగ్నిసమప్రభాం॥ 7-167-54(52621)
అప్రాప్తామేవ తాం శక్తిం త్రిధా చిచ్ఛేద కౌరవః।
పశ్యతః సర్వలోకస్య భీమస్య చ మహాత్మనః॥ 7-167-55(52622)
తతో భీమో మహారాజ గదాం గుర్వీం మహాప్రభాం।
చిక్షేపావిధ్య వేగేన దుర్యోధనరథం ప్రతి॥ 7-167-56(52623)
తతః సా సహసా వాహాంస్తవ పుత్రస్య సంయుగే।
సారథిం చ గదా గుర్వీ మమర్దాస్య రథం పునః॥ 7-167-57(52624)
పుత్రస్తు తవ రాజేంద్ర భీమాద్భీతః ప్రణశ్య చ।
ఆరురోహ రథం చాన్యం నందకస్య మహాత్మనః॥ 7-167-58(52625)
తతో భీమో హతం మత్వా తవ పుత్రం మహారథం।
సింహనాదం మహచ్చక్రే తర్జయన్నిశి కౌరవాన్॥ 7-167-59(52626)
తావకాః సైనికాశ్చాపి మేనిరే నిహతం నృపం।
తతోఽతిచుక్రుశుః సర్వే తే హాహేతి సమంతతః॥ 7-167-60(52627)
తేషాం తు నినదం శ్రుత్వా త్రస్తానాం సర్వయోధినాం।
భీమసేనస్య నాదం చ శ్రుత్వా రాజన్మహాత్మనః॥ 7-167-61(52628)
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా హతం మత్వా సుయోధనం।
అభ్యవర్తత వేగేన యత్ర పార్థో వృకోదరః॥ 7-167-62(52629)
పాంచలాః కేకయా మాత్స్యాః సృంజయాశ్చ విశాంపతే।
సర్వోద్యోగేనాభిజగ్ముద్రోణమేవ యుయుత్సయా॥ 7-167-63(52630)
తత్రాసీత్సుమహద్యుద్ధం ద్రోణస్యాథ పరైః సహ।
ఘోరే తమసి మగ్నానాం నిఘ్నతామితరేతరం॥ ॥ 7-167-64(52631)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ఘటోత్కచవధపర్వణి చతుర్దశరాత్రియుద్ధే సప్తషష్ట్యధిక శతతమోఽధ్యాయః॥ 167 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-167-1 ప్రయాణాద్యానస్థానాత్। ప్రవణాదితి పాఠే ప్రవణం ప్రకృష్టం వనం జలం॥
5-167-2 తస్య సాత్యకేః। తస్య తస్మాద్ధృదయాత్॥
5-167-12 లోహితాంగః కుజః। యదృచ్ఛయా దైవేనేత్యభూతోపమా॥
5-167-16 మహిషమసురం। మహిషం షణ్ముఖో యథా ఇతి ఘ.ఙ.ఝ.పాఠః॥
5-167-21 శ్వావిచ్ఛల్యకః। శలలతః శలలీభిః॥
5-167-58 ప్రణశ్య నిలీనో భూత్వా॥
5-167-167 సప్తషష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 167 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.